TBK Madde 216
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, satıcının zapttan sorumluluğunun, mahkeme kararı beklenmeksizin alıcının satılanı üçüncü kişiye vermesi hâlinde de devam edip etmeyeceğini düzenler. Düzenlediği konular, dürüstlük kurallarına uygun tanımanın koşulları, tahkim yoluna başvuru için uyarı ve alıcının satılanı üçüncü kişiye vermekle yükümlü olduğunun ispatıdır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Satıcının zapttan sorumluluğu aşağıdaki hâllerde devam eder:
1.Alıcı, bir mahkeme kararı beklemeksizin üçüncü kişinin hakkını dürüstlük kurallarına uygun olarak tanımış ve satılanı ona vermişse.
2.Alıcı, üçüncü kişinin kendisine karşı dava açmasını beklemeden, satıcıyı satılan üzerindeki hak iddiasına ilişkin uyuşmazlığı dava yoluyla çözümlemesi, aksi takdirde tahkim yoluna başvuracağı konusunda gecikmeksizin uyarmış ve bundan sonuç alamadığı için tahkim yoluna başvurmuşsa.
Satıcının sorumluluğu, alıcının satılanı üçüncü kişiye vermekle yükümlü olduğunu ispat etmesi durumunda da devam eder.
3.Alıcının hakları
a. Tam zapt hâlinde
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 215 inci maddesinde, alıcının mahkeme kararı olmaksızın satılanı üstün hak iddiasında bulunan üçüncü kişiye geri verme usulü ve bu usule uyarak ya da uymaksızın satılanı geri vermesinin hukukî sonuçlan düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "b. Mahkeme kararı olmaksızın iade" şeklindeki ibare, Tasarıda "b. Mahkeme kararı olmaksızın geri verme" şek linde değiştirilmiştir. - 1 0 3 - 818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinden farklı olarak, Tasarının bu maddeyi karşılayan 215 inci maddesinin birinci fıkrasında, iki bent hâlinde, satılanın mahkeme kararı olmak sızın üçüncü kişiye verilmesine karşın, satıcının zapttan sorumlu tutulduğu durumlar düzenlenmiştir. Bu konuda 818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinde kullanılan "istihkak müddeisiyle sulh akdetmiş olsa bile" şeklindeki ibarenin çeviri yanlışlığı da düzeltilmiştir. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinden farklı olarak, alıcı kendisine karşı dava açılmasını beklemeden, satıcıyı üçüncü kişinin satılan üzerindeki hak iddiasına ilişkin uyuşmazlığı dava yoluyla çözümlemesi, bu yola başvurmazsa tahkim yoluna gidebileceği konusunda uyarabilecek ve bu uyarısı sonuçsuz kaldığı için tahkim yoluna gitmişse bu durumda hakem kararına göre hareket edebilecektir. Tasarının 215 inci maddesine, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 194 üncü maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak, 818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, ikinci bir fıkra eklenmiştir. Fıkraya göre, alıcı satılanı geri vermekle yükümlü olduğunu ispat ederse, satılan üzerinde zaptı sağlayacak nitelikte, özel hukuktan doğan üstün hak (mülkiyet hakkı, sınırlı aynî hak veya etkisi kuvvetlendirilmiş kişisel hak) iddiasında bulunan üçüncü kişiye, satılanı bir mahkeme veya hakem kararı beklemeden geri vermiş olsa bile, satıcının zapttan doğan sorumluluğu devam edecektir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Zapt
- Dürüstlük kuralına uygun tanıma
- Satılanı üçüncü kişiye vermekle yükümlü olma
- Tahkim uyarısı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Satıcı (S), bir sanat galerisinden çaldığı tabloyu, durumdan habersiz olan Alıcı (A)'ya satmış ve teslim etmiştir. Bir süre sonra tablonun gerçek sahibi (G) ortaya çıkmış ve tabloyu (A)'dan geri istemiştir. (A), henüz dava açılmadan tabloyu (G)'ye iade etmiştir. Bu durumda (A)'nın, satıcı (S)'ye karşı zapt hükümlerine dayanarak başvurabilmesi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) (A), üçüncü kişi (G) tarafından aleyhine bir zapt davası (istihkak davası) açılmasını beklemediği için (S)'ye başvuramaz.
- B) (A), tabloyu kendi rızasıyla iade ettiği için satıcıya karşı tüm haklarını kaybetmiştir.
- C) (A), üçüncü kişinin hakkını dürüstlük kurallarına uygun olarak tanıdığını ve malı teslim ettiğini ispatlayarak, dava açılmamış olsa bile (S)'nin sorumluluğuna gidebilir.
- D) (A)'nın satıcıya başvurabilmesi için (G)'nin elinde kesinleşmiş bir mahkeme kararı olması şarttır.
- E) (S) hırsızlık malı sattığı için sadece ceza hukuku anlamında sorumludur, özel hukukta zapt hükümleri uygulanmaz.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl