Şikâyet nedir?

Aşağı sınırı bir yıldan az hapis cezası gerektiren suçlarda yargılamanın başlatılması için zarar görenin veya yabancı hükümetin yaptığı talep, yani kovuşturma koşuludur.

Temel halde kovuşturma koşulu olan, mağdurun veya kanunda sayılan kişilerin yaptığı başvurudur. Nitelikli hallerde şikâyet aranmaz ve soruşturma re'sen yürütülür.

Suçun kovuşturulması için mağdurun gerekli olan talebidir. Şikâyet olmaksızın soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Mağdurun veya kanunun belirlediği kişilerin, suçun faili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını isteyen iradesi. Şikâyete bağlı suçta bu irade olmadan soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Suçtan zarar görenin, fail hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını istemesi için yaptığı beyandır. Yazılı yapılabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir.

Bu hâlde kovuşturmanın başlaması ve indirimin uygulanabilmesi için mağdurun şikâyetinin bulunmasıdır.

Temel halde kovuşturmanın başlaması için malikin ya da zilyedin suçu öğrendiği tarihten itibaren yetkili makamlara başvurarak kovuşturma istemesidir. Şikâyet yoksa kovuşturma yapılamaz.

Kovuşturmanın şartı olan, zarar görenin failin cezalandırılmasını isteme beyanıdır. Şikâyet olmadan kovuşturma yapılamaz.

Mağdurun failin cezalandırılmasını talep eden irade beyanıdır. Maddedeki suç şikâyete bağlıdır; bu nedenle soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Birinci ve ikinci fıkralarda ve dördüncü fıkrada işlenen suçun kovuşturulma koşuludur. Dördüncü fıkra gereği çocuğun belirli ağır suçlara uğraması hâlinde şikâyet aranmaz.

Suçun soruşturulması ve kovuşturulması için ilgili yabancı devletin yetkili makamınca yapılan başvurudur. Bu şikâyet olmadan kamu davası açılamaz.

İcra ve iflas dairelerinin işlemlerinin ya da işlemsizliğinin, icra mahkemesi önünde iptali, düzeltilmesi veya yerine getirilmesi için başvurulan, dava olmayan kendine özgü bir kanun yoludur. Dava dilekçesi şartları aranmaz, sözlü olarak da yapılabilir.

İcra dairesinin işlemlerine ya da icra müdürlüğünün muamelelerine karşı ilgililerin icra mahkemesine yaptığı başvurudur. Madde metni yalnızca şikayetin icrayı durdurmadığını söyler; şikayetin kapsamı ve süresi bu maddede tanımlanmaz.

İcra ve iflas organlarının hukuka aykırı işlemlerine karşı icra mahkemesine başvurulan denetim yoludur. Bu maddedeki bildirim, icra dairesine yapılan ve alacaklıya tebliğ edilen bir itiraz veya şikayet beyanıdır.

Alacaklılar toplantısı kararına karşı, bu kararla hakları etkilenen alacaklının icra mahkemesine yaptığı başvurudur. Bir kanun yolu niteliğinde değildir; ilk derece mahkemesine yapılan itirazi bir başvurudur.

Pay cetveli ve son hesaba karşı, bunların iflas dairesine bırakılmasından itibaren belirli süre içinde icra mahkemesine yapılan başvurudur. Yapıldığında dağıtım, şikâyet hakkındaki kararın etkisine göre ertelenebilir.

Suçun kovuşturulmasının alacaklının talebine bağlı olmasıdır. Maddeye göre suçlar alacaklının şikâyeti üzerine takip olunur.

Takibe bağlı icra ve iflas suçlarında yargılamayı başlatan, şikayetçinin icra mahkemesine yaptığı başvurudur. Dilekçe ile veya sözlü beyanla yapılabilir ve kamu davası açma işlevini taşımaz.

Askerî personelin, kendisine ya da askerî düzene ilişkin bir işleme veya davranışa karşı ilgili amire başvurarak giderilmesini istediği talep. Madde, şikâyetin söz veya yazıyla yapılabileceğini öngörür.

Astın, uğradığı haksızlık veya gördüğü bir aksaklık nedeniyle amirlerinden veya üstlerinden bir işlem yapılmasını istemek amacıyla başvurusudur. Maddenin korumasından yararlanabilmek için şikayetin kanuni bir hakkın kullanılması niteliğinde olması gerekir.

Askerî personelin, kendisine veya başkasına yapılan bir işlem ya da eylem nedeniyle ilgili makamlara yaptığı başvuru türüdür. Maddenin uygulanabilmesi için şikâyetin TSK iç hizmet düzeni içinde yapılmış olması gerekir.

Astın, kendisine yapılan bir haksızlık veya uygulamaya karşı TSK içinde yetkili makama yaptığı başvurudur. Maddede şikâyetin tanımı yer almaz; ilgili usul hükümleri 25 ila 31. maddeler çerçevesinde değerlendirilir.

Suçtan zarar görenin, suçun takibini talep eden bildirimidir. Şikâyet, ihbardan farklı olarak mağdurun iradesini içerir ve şikâyete bağlı suçlarda soruşturma ve kovuşturmanın şartıdır.

Vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına yapılan başvurudur. Şikâyet için maddede bir süre öngörülmemiştir.

Disiplin hapsi için ön koşul olan, ihlalin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılması gereken başvurudur. Şikâyet yapılmadan mahkeme kendiliğinden disiplin hapsine karar veremez.

Cezai takibin başlaması için 56. maddeye göre hukuk davası açma hakkı bulunan kişinin cezai takibi talep etmesidir. Şikâyet yoksa soruşturma yapılmaz.

Memura amir ya da kurum tarafından uygulanan idari eylem ve işlemlere karşı yapılan başvurudur. Madde metninde şikâyetin konusu idari eylem ve işlemlerle sınırlanmıştır.