TCK Madde 273Şahsi cezasızlık veya cezanın azaltılmasını gerektiren sebepler
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, yalan tanıklık suçunda iki hal bakımından şahsi cezasızlık veya cezada indirim sebebini düzenler: akrabalık ilişkisi içinde yapılan yalan tanıklık (a bendi) ve tanıklıktan çekinme hakkı hatırlatılmadan yapılan gerçeğe aykırı tanıklık (b bendi). Hukuki sonuç olarak cezada indirim yapılabileceği ya da ceza verilmekten vazgeçilebileceği belirtilir. İkinci fıkra ile özel hukuk uyuşmazlıklarında yapılan yalan tanıklığın bu hükmün dışında tutulduğu kabul edilir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Kişinin;
a)Kendisinin, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşinin soruşturma ve kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir hususla ilgili olarak yalan tanıklıkta bulunması,
b)Tanıklıktan çekinme hakkı olmasına rağmen, bu hakkı kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapması,
Halinde, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
(2)Birinci fıkra hükmü, özel hukuk uyuşmazlıkları kapsamında yapılan yalan tanıklık hallerinde uygulanmaz.
Madde gerekçesi
Madde metninde yalan tanıklık suçu ile ilgili şahsî cezasızlık veya cezanın azaltılmasını gerektiren sebepler hakkında düzenleme yapılmıştır. Birinci fıkraya göre; belli akrabalık ilişkisi içinde bulunulan kişiler aleyhine yalan tanıklık yapılması hâlinde ya da tanıklıktan çekinme hakkı olmasına rağmen bu hakkı kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kişi hakkında verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir. Maddenin ikinci fıkrasında ise, birinci fıkrada düzenlenen şahsî cezasızlık veya cezanın azaltılmasını gerektiren sebeplere ilişkin hükmün özel hukuk uyuşmazlıkları bağlamında yapılan yalan tanıklık hâllerinde uygulanmayacağı kabul edilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Bu maddedeki kavramlar
- Tanıklıktan çekinme hakkı
- Akrabalık dairesi
- Özel hukuk uyuşmazlığı
- Soruşturma veya kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek hususu
- Şahsi cezasızlık veya cezada indirim sebebi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Türk Ceza Hukukunda bir şahsi cezasızlık veya cezada indirim nedeni olan etkin pişmanlık kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Etkin pişmanlık kurumunun uygulanabilmesinin temel şartı, suçtan zarar görenin bu duruma onay vermesidir.
- B) Suça iştirak edenlerden sadece birinin pişmanlık göstererek gerekli edimleri yerine getirmesi, cezanın indirilmesi bakımından diğer şerikler açısından da aynı sonucu doğurur.
- C) Etkin pişmanlık, failin suçu işlemeye yönelik icra hareketlerine başlamadan önce gösterdiği bir pişmanlık türüdür.
- D) Failin ceza indiriminden faydalanabilmesi için sergilemesi gereken pişmanlık eylemleri, işlenen suçun niteliğine göre kanunda farklı şekillerde düzenlenmiştir.
- E) Türk Ceza Kanunu sistematiğinde etkin pişmanlık, kanunda ayrıca bir düzenleme bulunmasa dahi tüm suç tipleri için geçerli olan genel bir ceza indirimi nedenidir.