TTK Madde 159III - Bölünme — 1. Genel hükümler a) İlke
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TTK m.159, bir sermaye şirketinin veya kooperatifin tam ve kısmi bölünme yoluyla bölünebilmesinin temel ilkelerini düzenler: bölünmenin iki türü (tam bölünme ve kısmi bölünme) ile bu türlerde malvarlığının devri ve ortakların devralan şirketlerde pay ve hak iktisabı. Madde, bölünen şirketin tam bölünmede sona ermesini ve kısmi bölünmede yavru şirket kurulmasını da kapsar. Hüküm, sermaye şirketleri ve kooperatifler bakımından uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Bir şirket tam veya kısmi bölünebilir.
a)Tam bölünmede, şirketin tüm malvarlığı bölümlere ayrılır ve diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap ederler. Tam bölünüp devrolunan şirket sona erer ve unvanı ticaret sicilinden silinir.
b)Kısmi bölünmede, bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümü diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap ederler veya bölünen şirket, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan şirketlerdeki payları ve hakları elde ederek yavru şirketini oluşturur.
Madde gerekçesi
İBirK'nın 29 uncu maddesinden alınan 159 uncu madde tam ve kısmî bölünme ye egemen olan ilkeleri içermekte yoksa bölünmenin söz konusu türlerini tanımlamamaktadır. Tam bölünmede bölünen şirketin malvarlığının tümü bölünür ve mevcut veya yeni kurulacak en az iki şirkete geçer. Bölünen şirket, ortadan kalkar. Bölünen şirketin ortakları devralan şirketin ortakları olurlar. Kısmî bölünme iki şekilde olur: (1) Kısmî bölünme, (2) yavru şirket kurma. Kısmî bölünmede bölünen şirketin malvarlığının tamamı değil bir veya bir kaç kısmı bölünmeye tâbi tutulur ve bu bö lümler şirketten ayrılır ve mevcut veya yeni kurulacak başka bir şirkete veya ortaklara devredilir. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirkette (veya şirketlerde) ortak olurlar. Bölünen şirket ortadan kalkmaz, elinde kalan malvarlığı ile faaliyetine devam eder ve bu şirketin ortakları bölünen şirket te ortak olmakta devam ederler. Hem tam hem kısmî bölünmede devredilen malvarlığı bölünme sonucunda kısmî küllî halefi- yet yolu ile devralan şirketlere geçer; aynî sermaye konulması söz konusu değildir. Kanun böylece bölünmenin genel kabul gören modelini izleyerek KVK m. 38'den haklı olarak ayrılmıştır. Çünkü, KVK'nın anılan hükmü aynî sermaye konulması sistemine oturmuştur. Kısmî bölünmenin bir şekli daha vardır: Buna bölünmenin üçüncü şekli de diyebiliriz: Yavru şirket kurma. Bu türde, bölünen şirket bölünen malvarlığı parçasını başka şirkete aynî sermaye ola rak koyar; yani geçiş, küllî halefıyet yolu ile gerçekleşmez. Yavru şirket kurma, Alman Birleşme Kanunu 123 (3) N. 2 maddesinde açıkça düzenlenmiştir. İBirK'nın Kasım 1997 tarihli Öntasarısı- nın 39/c maddesi hükmü de bölünme yoluyla yavru şirket kurma türüne yer vermişti. Kanunlaşma sürecinde, anılan tür bölünmenin sıkı hükümlerine tâbi tutmanın doğru olmadığı eleştirisi yapıldı. Öntasarıya malvarlığı devrine ilişkin hüküm de eklenince yavru şirket kurmayı bölünmenin bir tü rü olarak düzenlemeye gerek kalmadı. Bugün İsviçre doktrininde bölünmeye ilişkin Kanun hüküm lerinin bu yönden önleyici nitelik taşıyıp taşımadıkları tartışmalıdır. Tasan, bölünmenin yavru şirket kurma şekline yer vermiştir. Bu tür, olanakları artıracak ve ge reğinde ihtiyaçlara cevap verecektir. Kurumlar Vergisi Kanunu ise, anılan türü hem öngörmüş hem de onu bölünmenin esas türüymüş gibi ifade etmiştir. Bölünmenin bu iki türü devralma ve yeni ku ruluş (m. 163) biçiminde olabileceği gibi eşdeğt' olmayan tarzda da (m. 161) yapılabilir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kısmi bölünme
- Tam bölünme
- Kısmi küllî halefiyet
- Ortaklık sıfatının devamı
- Yavru şirket oluşturma
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
9 karar arasından seçildi- İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2025/527 · K. 2026/192 · T. 04.03.2026İlk dereceRet
Ancak kira sözleşmesi ve taraflar arasındaki kira ilişkisi devam ederken ---------- tarafından alınmış olan karar uyarınca ---------- bünyesinde yürütülmekte olan 3. taraf lojistik hizmeti işletmesini ve bu hizmete bağlı tüm ilişkileri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 159 ve 179. maddeleri uyarınca kısmi bölünme yoluyla 28.02.2025 tarihinde---------- devredildiğini, söz konusu kısmi bölünme sonrasında oluşan ---------, ----------- ile benzer sermaye ve ödeme gücüne sahip bir şirket olup hissedarlık yapısı ---------- ile birebir aynı olan ----------- Şirketlerinden birisi haline geldiğini,
- 3. Daire · E. 2021/2177 · K. 2023/3095 · T. 21.09.2023Daire kararıRet
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 159. maddesinde, kısmi bölünmede, bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümünün diğer şirketlere devrolunacağı, bölünen şirket ortaklarının, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap edeceği, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 19. maddesinin 3. fıkrasında, kısmî bölünmede devredilen varlıklara karşılık edinilen devralan şirket hisselerinin, devreden şirkette kalabileceği gibi doğrudan bu şirketin ortaklarına da verilebileceği kural altına alınmıştır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.